Gắn bó với THPT FPT Cần Thơ từ những ngày đầu thành lập, sau 7 năm đồng hành cùng FSchool Home, thầy Đặng Công Vinh không chỉ chứng kiến sự trưởng thành của hàng nghìn học sinh, mà còn trực tiếp đi qua những thay đổi trong cách nhà trường vận hành. Từ những cuốn sổ ghi chép dày đặc, thầy lựa chọn một hướng đi khác: ứng dụng AI để tái thiết quy trình quản nhiệm, để người thầy có thể quay về với điều quan trọng nhất: lắng nghe và đồng hành cùng học sinh.
Khi nhà trường là một “xã hội thu nhỏ”, người thầy trở thành điểm tựa của học sinh
Công việc của một giáo viên quản nhiệm không dừng lại ở việc điểm danh hay nhắc nhở giờ giấc. Đó là việc vận hành một “xã hội thu nhỏ” – nơi mỗi học sinh mang theo những câu chuyện, cảm xúc và những biến động rất riêng.
Tại THPT FPT Cần Thơ, thầy quản nhiệm vừa là người giữ kỷ luật, vừa là người chăm sóc sức khỏe cho học sinh trong những đêm ốm, vừa là người lắng nghe những khúc mắc rất nhỏ nhưng lại rất thật của tuổi học trò.
Áp lực lớn nhất không đến từ khối lượng công việc, mà đến từ chính tính chất của nó: sống cùng học sinh 24/7, đối diện với những thay đổi cảm xúc liên tục, và phải cân bằng giữa “kỷ luật” và “bao dung”.
Thầy chia sẻ: “Giáo viên quản nhiệm vừa phải là người thực thi quy định, vừa phải là cha mẹ, là anh chị đủ thấu cảm để lắng nghe.”Đó là một vai trò không có công thức sẵn và cũng là nơi dễ bị chi phối bởi cảm xúc nhất.
Từ ghi chép thủ công đến trợ lý AI không phán xét, không mệt mỏi, luôn công bằng
Trước khi có sự hỗ trợ của AI, toàn bộ hoạt động quản lý được vận hành bằng những phương pháp quen thuộc: ghi chép thủ công, bảng tính rời rạc và trí nhớ của từng giáo viên.
Các vi phạm, tình trạng sức khỏe, lịch sử xin phép, … đều được lưu trữ phân tán. Khi cần tra cứu, giáo viên phải lật lại hồ sơ, tổng hợp thông tin và đưa ra quyết định dựa trên những gì mình nhớ hoặc cảm nhận tại thời điểm đó. “Việc tra cứu lịch sử vi phạm, … mất nhiều thời gian, dễ dẫn đến những đánh giá mang tính cảm tính,” thầy tâm sự.
Ở góc độ quản lý, việc đào tạo giáo viên mới, giải thích quy trình hay trả lời những câu hỏi lặp lại cũng tiêu tốn rất nhiều thời gian. Và đôi khi, chính sự thiếu rõ ràng đó tạo ra một khoảng cách vô hình, nơi giáo viên ngại hỏi vì sợ bị đánh giá.
Từ những trăn trở đó, ý tưởng về một “trợ lý ảo” bắt đầu hình thành – một nguồn lực có thể hỗ trợ giáo viên bất cứ lúc nào, không phán xét, không cảm tính.
Dựa trên nền tảng AI được trang bị từ các khóa học nội bộ của FPT, thầy bắt đầu xây dựng hệ thống với mô hình GEM: xác định rõ vấn đề, chuẩn hóa tiêu chuẩn phản hồi và cung cấp “bộ não dữ liệu” gồm triết lý giáo dục, quy trình, quy định kỷ luật.
Nhờ đó, trợ lý ảo không chỉ “trả lời”, mà thực sự nói bằng ngôn ngữ của FPT Schools vừa đúng quy trình, vừa giữ được tinh thần giáo dục. Hệ thống hiện có thể hỗ trợ soạn thảo báo cáo, phân tích tình huống, đề xuất hướng xử lý, truy xuất quy trình theo thời gian thực và tổng hợp dữ liệu từ nhiều giáo viên cùng lúc.
Điều đặc biệt là khả năng “tư vấn ngược” khi AI có thể nhắc lại quy trình chuẩn nếu phương án xử lý chưa phù hợp. Nó giống như một người cộng sự luôn giữ cho mọi quyết định đi đúng quỹ đạo, đủ lý trí, nhưng vẫn hướng tới sự công bằng và tính giáo dục.
Khi công nghệ trả lại thời gian cho những điều không thể thay thế
Sau khi áp dụng hệ thống, sự thay đổi không chỉ nằm ở tốc độ xử lý, mà ở cách toàn bộ hoạt động trở nên minh bạch và đồng nhất hơn. Các bộ phận có thể cùng nhìn vào một “bức tranh dữ liệu chung”, thay vì dựa vào cảm nhận hay lời kể. Những quy trình phức tạp của công việc quản nhiệm không còn là rào cản. Việc phối hợp trở nên rõ ràng, nhất quán và có cơ sở hơn.
Nhưng với thầy Đặng Công Vinh, điều quan trọng nhất không nằm ở sự tối ưu đó. “Ứng dụng AI là để người giáo viên được trả lại thời gian và tâm trí để lắng nghe, thấu cảm học sinh”, thầy nhấn mạnh.
Sau 7 năm gắn bó với THPT FPT Cần Thơ, thầy hiểu rằng: “Công nghệ có thể thay đổi cách vận hành, nhưng giá trị cốt lõi của giáo dục thì không. Đó vẫn là con người, là sự hiện diện, là những cuộc trò chuyện trong đêm. Và đôi khi, điều ý nghĩa nhất mà công nghệ mang lại chính là giúp người thầy có thêm thời gian để làm những điều không thể thay thế.”
